Kosturnica na ostrvu Vido

Godina
1938.
Mesto
Vido, Grčka
Tip objekta Memorijalni i sakralni
Ishod projekta Konkursni rad

Ostrvce Vido u Jonskom moru, nadomak grčkog ostrva Krf, ima posebno značenje u novijoj istoriji srpskog naroda, jer se na njemu nalazila bolnica za srpske vojnike koji su došli na Кrf posle prelaska preko Albanije tokom zime 1915/1916. godine. Na ostrvu Vido su iskrcavani najteži ranjenici i bolesnici koji su oboleli na putu prema grčkom ostrvu spasa. Tridesetih godina je povedena inicijativa da se na ostrvu Vidu sagradi dostojanstvena spomen kosturnica u kojoj bi bili smešteni posmrtni ostaci srpskih vojnika, koji su sahranjivani na vojničkim grobljima na jonskim ostrvima, ali i da bude memorijalno obeležje Plave grobnice (vojnicima sahranjenim u moru). Na sprovedenom konkursu za idejno rešenje Kosturnice na ostrvu Vido je učestovao i arhitekta Zloković, čiji je konkursni rad nagrađen prvom jednako vrednom (ex aeque) nagradom, a koji predstavlja jedan manje poznat Zlokovićev projekat memorijalne arhitekture, istraživačima dostupan u Legatu Milana Zlokovića pri Muzeju grada Beograda. Zlokovićevo rešenje spomen-kosturnice, smeštene na padini iznad mora, predstavlja jedan monumentalan izdužen otvoreni oltar (žrtvenik otadžbine) sa slepom arkadom od devet lukova u pozadini u kojoj bi bili smešteni posmrtni ostaci boraca. Jednostavne geometrizovane strukture obložene kamenom, s centralno postavljenim ulazom do koga vodi stepenasta staza, Zlokovićev predlog memorijala čija se osnovna površina spaja s morskim horizontom i nebom, na što upućuju skice i crteži karakterističnih vizura, može se tumačiti sponom između zemaljskog stradanja i nebeskog spasenja.

Pogledajte i druge projekte

Srbija, Beograd
1926.
Projekat za Panteon, hram svih bogova, Zloković je radio za potrebe državnog ispita, odnosno radi sticanja profesionalnog ovlašćenja arhitekte. U evoluciji Zlokovićevog puta ka modernizmu izdvaja se nekoliko projekata istoricističke evokacije sa elementima iz nacionalne graditeljske istorije i vokabularom romantičarskih i ekspresionističkih usmerenja.
Grčka, Solun
1926.
Srpsko vojničko groblje u Solunu, podignuto na prostoru Zejtinlik (nekadašnja turska pijaca) gde se od 1916. godine nalazila Glavna vojna poljska bolnica za srpsku vojsku i u sklopu koje je nastalo groblje za preminule borce, uređeno je s idejom da se na jednom zajedničkom groblju sahrane svi poginuli ratnici na Solunskom frontu.
Srbija, Beograd
1926–1927.
Na drugom konkursu sa spomen hram Svetog Save na Vraćaru, raspisanom 1926. godine, učestvovali su najviđeniji srpski arhitekti, među kojima su Milan Zloković i ruski arhitekta Andrej Vasiljevič Papkov nastupili sa zajedničkim konkursnim radom, kome je prema oceni žirija pripao otkup. U raspisu konkursa se tražio monumentalni hram u srpsko-vizantijskom stilu iz doba kneza Lazara koji bi mogao da primi šest hiljada vernika.